İstanbul’da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

İstanbul’da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

Walter Benjamin Pasajlar’da 19. yüzyıldan itibaren yükselen modernizmi ve kentin yeni çehresiyle kentlilerin bağlarını irdelerdi.İstanbul’da da periyodun ruhuna uygun olarak tıpkı yıllarda çoğalan, iki sokağı birbirine bağlayan bu yapılar, Türkiye’nin de …

Walter Benjamin Pasajlar’da 19. yüzyıldan itibaren yükselen modernizmi ve kentin yeni çehresiyle kentlilerin bağlantılarını irdelerdi.

İstanbul’da da devrin ruhuna uygun olarak birebir yıllarda çoğalan, iki sokağı birbirine bağlayan bu yapılar, Türkiye’nin de birinci alışveriş merkezleriydi aslında. Fakat bugün bildiğimiz AVM’lerden daha sıcak ve samimi ortamlara sahiptiler.

1. Görkemli kubbe altında sıralanan masalarıyla tarihi Çiçek Pasajı

s-11213ed8c5d49b57d6bb12ac5ae73a9cd57bea6a İstanbul'da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

1940’lardan itibaren merkezindeki görkemli kubbe altında sıralanan masalarıyla şimdilerde Beyoğlu’nun en eğlenceli, en renkli pasajlarının başında gelir.

Sultan Abdülhamit ve Abdülaziz’in pek sevdiği ünlü Naum Tiyatrosu, 1870’teki Beyoğlu yangınından ziyan görünce, burayı banker Hristaki Zografos Efendi satın aldı. 1876 yılından bu yana hizmet veren bu tarihi bina Paris şeklinde bir mimariye sahip olup 24 dükkan ve 18 lüks daireye mesken sahipliği yapmaktadır.

2. Beyoğlu’nda Küçük Sahne’nin Konut Sahibi Atlas Pasajı

s-76ed8b2fdc0b51649d383a3a98afac91b8ae09ca İstanbul'da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

İstiklal Caddesi’nde yer alan bir başka tarihi hoşluk Atlas Pasajı’dır. 1877 yılında Çiçek Pasajı’nın inşasından kısa bir müddet sonra hizmet vermeye başlamıştır. Ardında bulunan 3 katlı blok ile birleştirilip günümüzde kullanılan halini almıştır.

1930’lu yıllardan itibaren İstanbul’un simgesi haline gelmiş Atlas Pasajı’nın içerisinde Atlas Sineması, Mulen Ruj Gazinosu, Kulis Bar ve Küçük Sahne gini yerler yer almaktadır.

3. Birincilerin pasajı: Suriye Pasajı

s-3706504e84dd9e434bae66b2d709d5c6fa857202 İstanbul'da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

Türkiye’nin birinci sineması, Santral Sineması bu pasajda açıldı, çift asansör sistemi birinci bu binada kullanıldı. Pasaj, 1901’de Suriye asıllı Hasan Halbuni Paşa ile o devirde İstanbul Ticaret Odası lideri olan akrabası Mehmet Abud Paşa tarafından yaptırıldı. Neoklasik üslupta bir cepheye sahip olan yapıyı mimar Demetre Th. Bassiladis projelendirdi. 1908’de tamamlanan pasaj, alt katı çarşı, üst kısımları konut olarak tasarlanmış birinci binaydı.

4. Tünel apartmanları olarak da isimlendirilen: Tünel Pasajı

s-f07f800d1e29cb46a60dbae82d86bbfebdb075be İstanbul'da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

Tünel çıkışının tam karşısında bulunan, Tünel Apartmanları olarak da isimlendirilen pasaj, neoklasik üslupta inşa edilmiştir. 

T geçitli üstü açık tipteki pasaj 1883’te inşa edildi. Sümbül Sokak’ı Asmalımescit’e bağlayan pasajın birinci sahibi bir Osmanlı Yahudisiydi. Yapılardan ikisine Ensiz Sokağı’ndan, birine ise Sümbül Sokak’tan girilen pasajın taban katındaki dükkânlarını korint başlıklı sütunlar süslüyordu.

1960’lardan itibaren onarım geçiren pasajda üç yapının dış cephesi birleştirildi ve pasaj bir çeşit hana döndü. Bilhassa son yıllarda Asmalımescit’in popülerliği artınca bu pasaj tekrar keşfedildi ve pasajda birbirinden hoş kafe ve restoranlar açıldı.

5. Eski Beyoğlu’nun simgesi bu pasaj pastane ismini verince: Markiz Pasajı

s-0e3abed40c0b78d4f78b76e4d06a04da99bd3e5c İstanbul'da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

Eski Beyoğlu’nun simgesi bu pasaj, 1840’ta Passage Oriental (Şark Aynalı Pasajı) ismiyle açıldı. 

Dönemin ünlü pastanesi Lebon, 1940’ta yerini Markiz Pastanesi’ne bırakınca bilmeden pasajın bahtını de değiştirdi. Markiz yıllar içinde nefis pastaları, ünlü müdavimleriyle adeta devleşti; 2003’te restore edilen pasaj da ismini bu pastaneden aldı. Üstelik Haldun Taner ve Markiz’i kurtarma kampanyaları olmasa burası 1970’lerde az daha bir oto yedek kesimci olacaktı.

Yapıldığı periyottan itibaren beş katı ve 25 mağazasıyla Beyoğlu’na her daim canlılık katan pasajdaki ünlü Markiz şimdilerde yerini diğer bir yemek yerine devretti. 174 yıllık  pasaj bugün kapalı.

6. Dönemeçli sahaf cenneti Aslıhan Pasajı

s-2dacd113d1ac3af8acc44d1fc4b76d9217875211 İstanbul'da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

Aslıhan Pasajı, İstanbul’un Beyoğlu ilçesinin Balık Pazarı bölgesinde yer alan iki katlı bir sahaflar pasajı. Meşrutiyet Caddesi üzerine pozisyonlandırılmış çarşı, eski kitap, mecmua, çizgi roman, poster satan dükkânlardan oluşmaktadır. Pasajda türlü müzayedeler de gerçekleştirilmektedir.

Pasajın bulunduğu bölgede evvelden meyhânelerin, kunduracıların ve berberlerin yer aldığı ve dar bir geçit üzerine kurulmuş tarihi Krepen Pasajı bulunmaktaydı. Edip Cansever, Cevat Çapan, Behçet Necatigil ve Sait Faik’in sıkça gittikleri yerlere konut sahipliği yapıyordu.

7. İstiklal Caddesi’nin gözbebeklerinden Aznavur Pasajı

s-5e90f58df4e839b01140cca877d4d96712c76969 İstanbul'da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

1800’lerin sonunda buradaki iki ünlü kafenin, Andrea’nın Cafe Commerce’inin ve Pandeli Kastranakis’in Cafe de Pera’sının yıkılmasıyla Aznavur Pasajı yavaş yavaş yapılanmaya başladı. Başta yarım pasaj biçiminde inşa edilen Aznavur, 1924’te Tepebaşı istikametinde Aznavur’un oturduğu meskenin altından bir geçitle birleştirilince bugünkü halini aldı. Hatta periyodun İtalyan mimarisinden izler taşıyan pasajda, 1940’lara kadar Alexander Vasiliyadis’in kimyahanesi ve laboratuarı vardı.

Aznavur Pasajı’nda 28 mağaza ve pek çok kafeterya bulunuyor. Alt katında çeşit çeşit takılar, ikinci el kıyafetler ve yepyeni ikramlık eşyaların bulunduğu pasaj, turistlerin uğramadan geçmediği yapıların başında geliyor.

8. Abdi İpekçi ve Teşvikiye caddelerini birbirine bağlayan Ulusal Reasürans Pasajı

s-11cd355ea37c3dca4ffcae073b60f98d4bfaf20c İstanbul'da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

Çarşı mı pasaj mı tartışmaları devam ederken birden fazla kişi tarafından burası çağdaş bir pasaj kabul edilmiştir. Ulusal Reasürans Pasajı, Demokrasi Parkı ve Teşvikiye’yi birbirine bağlıyor.

Gündüz butikleri ve kitabevi konukları için kapılarını açarken, akşam Zanzibar, Corridor, Touchdown, On ve Kerem Görsev Caz Bar üzere yerler burayı gece hayatının uğrak yerlerine dönüştürüyor.

9. Dar bir kapıdan ferah bir avluya açılan Hazzopulo Pasajı

s-abf30ba1ea5136234663716fad8e5a2a05acd10b İstanbul'da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

Şimdilerde İstiklal Caddesi’nde dar bir kapıdan Danışman Geçidi’ne geçisi sağlayan bir noktada konumlanmaktadır. 1871’de tüccar Hacopulo’nun yaptırdığı pasajda, evvelce üst katta konutlar, alt katta dükkânlar bulunuyordu. Hatta Ahmet Mithat Efendi’nin matbaası buradaydı ve burası bu yüzden Jön Türklerin de buluşma yeriydi.

Bugün hâlâ ihtişamını koruyan beş katlı pasaj, aslında iki büyük yangın atlattı, iki onarım geçirdi. Şimdilerde çantacılar, takıcılar, kitapçılar, Hazzo Pulo Restoran ve Şarap Evi’nden oluşan 40 mağazanın yer aldığı bir pasaj durumunda.

10. Charlie Chaplin’in ünlü Çağdaş Zamanlar’ı Elhamra Pasajı’nda izleyiciyle buluştu.

s-a4ad01d220484a23965c1050cbaa4f3658ced740 İstanbul'da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

1827’de Cenevizli Barthelemy Giustiniani evvel burada bir tiyatro yaptırdı. Tiyatro sonradan kapanınca, bina 1920’de Zade Sait Bey’e satıldı. Üç sene sonra Osmanlı Neoklasik üslubunda tekrar inşa edilen Elhamra tam bir geçit olmamasına karşın, dükkânlara yanlışsız giden geniş koridorundan dolayı pasaj olarak anıldı.

Burasının bir de sürprizi vardı: Elhamra Sineması. Charlie Chaplin’in ünlü Çağdaş Zamanlar’ı ve Türkiye sinemasının birinci sesli sineması İstanbul Sokaklarında birinci sefer burada izleyiciyle buluştu.

11. Terkos Pasajı sahiplerinden Giraud D’Andria ile Michel D’Andria buradaki apartmanlardan birinde oturuyorlardı

s-80417498f5f043b8a3fb8ebcb16ca70cc0dc81ea İstanbul'da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

D’Andria ailesi tarafından 1880’li yıllarda yaptırılan pasajda başta Jorj Ruggieri’nin lokantası yer alıyordu. Tıpkı periyotta pasajın sahiplerinden Giraud D’Andria ile Michel D’Andria buradaki apartmanlardan birinde oturuyorlardı. 1924’te gelen Georges Dassira ve sonrasında Laszlo Boronkay ise Çardaş ismi verdiği lokantayı burada işletti.

12. Galatasaray’ı Balık Pazarı’na bağlayan bir noktada: Avrupa Pasajı

s-f63529d84fc52409527df60b177bded0465e955f İstanbul'da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

Bugün Galatasaray’ı ve Balık Pazarı’na bağlayan bu pasajın yerinde, 1861’de Jardin des Fleurs Tiyatrosu açılmıştı. Tiyatro 1870’deki Beyoğlu yangınında küle dönünce, arazinin sahibi Mr. Scribe bugünkü ünlü Avrupa Pasajı’nı yaptırdı.

Eskiden düğmecilerin ve kemercilerin yer aldığı, tabanı mermer kaplı pasajda bugün 22 dükkân bulunuyor. Her dükkânın üstünde de ayrıyeten iki kat yükseliyor. Dükkânların pasaja bakan üst cephelerinde karşılıklı bayan heykelleri gözünüzü okşarken pasajın çatısı ise büsbütün camla örtülü. Dükkânların ortalarında aynalar konduğu için buraya Aynalı Pasaj da deniyor.

13. Halep Pasajı yazmasına karşın sinema sevenler burayı sinemasından dolayı Beyoğlu sineması diye bilir.

s-880275cae6ee6ed7b2ef629b08b646a128679a88 İstanbul'da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

Halepli M.Hacar tarafından 1885 yılında yaptırılan pasaj Hacar’ın Halepli olması nedeniyle Halep Pasajı olarak anılıyor. Günümüzde, alt katındaki Beyoğlu sineması olması nedeniyle Beyoğlu Pasajı olarak da biliniyor. Binanın art kısmına 1885 yıllarında, ahşaptan, pasajla giriş-çıkış sağlayan Pera Sirki (Cirque de Pera) kuruluyor. 1904 yangınından sonra Mimar Campanaki sirk alanına tiyatro binası formu veriyor ve ismi Varyete Tiyatrosu oluyor.

14. Konaktan Pasaja: Beyoğlu Rumeli Pasajı

s-b5e463c0d01c4f03d8de90c0388c465de45f9120 İstanbul'da Modernizmin Agorası Olan 14 Pasaj

İstiklal’de Galatasaray’a yanlışsız yürürken sağda, halk ortasında TKP binası olarak bilinen dar bir sokak görünümündeki Rumeli Pasajı, tekrar Ragıp Paşa’nın gayrimenkul yatırımları ortasındaydı. Paşa aslında 1894’te burayı konak olarak yaptırdı. Konak hayatının sona ermesiyle işyerine dönüştü. İtalyan mimarisinden izler taşıyan pasajın biri İstiklal’e oburu Öğüt ve Mayacı sokaklara açılan iki kapısı vardı.

Üç bloktan oluşan pasajdaki C blok dış cephesi ve içi onarılınca sanat atölyesine dönüştü. Girişte aksesuar satan tezgâhları geçince asansörlerin karşıladığı binada oyuncuların müdavim olduğu Oyuncular Tiyatro Kahve, Monalisa ve Rumeli üzere yerler yer alıyordu. Ne yazık ki yakın vakitte Beyoğlu’ndaki otel furyasından bu pasaj da nasibini aldı ve kapandı.

Kaynak: Onedio : https://onedio.com/haber/istanbul-da-modernizmin-agorasi-olan-14-pasaj-1100308

Bir Cevap Yazın

You May Have Missed